Actief ophalen: test jezelf en controleer wat je onthoudt

Een formule kan je bekend voorkomen op papier en toch niet in je opkomen tijdens een toets. Met actief ophalen controleer je dat verschil: leg je aantekeningen weg en probeer zelf het antwoord te vinden. Je kunt een begrip hardop uitleggen, een schema tekenen of een korte opgave oplossen. Vergelijk je antwoord daarna met een betrouwbare uitwerking. Die vergelijking laat zien wat je verder moet oefenen.

Waarom zou ik mezelf testen als ik mijn aantekeningen ook opnieuw kan lezen?

Roediger en Karpicke onderzochten in 2006 het leren van teksten. Proefpersonen die informatie uit hun geheugen moesten ophalen, onthielden die bij latere toetsen beter dan proefpersonen die extra hadden gestudeerd. Dunlosky en zijn collega's beoordeelden oefentoetsen in hun overzichtsstudie uit 2013 ook als een zeer bruikbare leertechniek. Die resultaten ondersteunen het opnemen van actief ophalen in je leerroutine. Ze beloven geen bepaald cijfer en tonen niet aan dat het onthouden van een formule genoeg is om elke opgave op te lossen.

Lezen blijft nuttig: je maakt kennis met een nieuw idee en begrijpt de uitleg. Zodra je een kort stukje begrijpt, doe je het boek dicht en probeer je het uit te leggen. Kom je niet op gang, ga dan terug naar een kleiner stukje lesstof. Werk een voorbeeld door en probeer daarna een eenvoudigere vraag zonder te kijken. Je hoeft niet eindeloos naar een leeg blad te staren.

Hoe werkt actief ophalen bij meetkunde?

Neem dit korte stukje over de stelling van Pythagoras: in een rechthoekige driehoek ABC met de rechte hoek bij A is BC de schuine zijde. Die ligt tegenover de rechte hoek en is de langste zijde. De stelling zegt dat BC² = AB² + AC². Om uit het kwadraat van een zijlengte de lengte te vinden, neem je de positieve vierkantswortel. Zet alle lengtes in dezelfde eenheid voordat je gaat rekenen.

Lees het stukje, dek het af en teken zelf de driehoek. Geef de rechte hoek aan. Beantwoord daarna de onderstaande vragen op papier. Maak je flashcards, zet dan elke vraag op de voorkant en het antwoord op de achterkant. Houd het antwoord verborgen totdat je zelf een poging hebt gedaan.

• Wanneer kun je de stelling van Pythagoras gebruiken? Verwacht antwoord: als de driehoek rechthoekig is.
• Welke zijde is de schuine zijde als de rechte hoek bij A ligt? Verwacht antwoord: BC, want die ligt tegenover die hoek.
• Welke vergelijking verbindt de zijlengtes? Verwacht antwoord: BC² = AB² + AC².
• Hoe lang is BC als AB = 9 cm en AC = 12 cm? Verwacht antwoord: BC² = 81 + 144 = 225, dus BC = 15 cm.

Laat bij de berekening zowel de vergelijking als het worteltrekken zien. Alleen het antwoord 15 laat niet zien of je de juiste aanpak koos. Zet ook de eenheid in je antwoordzin: BC is 15 cm lang. Controleer of dat langer is dan elk van de twee rechthoekszijden.

Hoe verbeter ik een fout antwoord zodat ik iets aan de verbetering heb?

Stel dat je BC = 9 + 12 = 21 cm hebt opgeschreven. Benoem de fout: je telde de lengtes rechtstreeks op, terwijl de stelling hun kwadraten optelt. Schrijf BC² = 9² + 12² = 225 en daarna BC = 15 cm. Dek de uitwerking af en probeer een andere rechthoekige driehoek met rechthoekszijden van 7 cm en 24 cm. De schuine zijde hoort 25 cm te zijn.

Markeer elk antwoord als goed zonder hulp, onvolledig of fout. Schrijf bij een onvolledig antwoord wat er ontbreekt. Misschien wist je de vergelijking nog, maar vergat je dat de driehoek rechthoekig moet zijn. Laat die vraag in een latere sessie terugkomen. Een fout antwoord geeft je iets om aan te werken. Voeg een uitleg toe en probeer het opnieuw.

Hoe past dit in een sessie van twintig minuten?

Probeer vijf minuten om een kort stukje te begrijpen, zeven om vragen te beantwoorden met je aantekeningen dicht, vijf om je werk te controleren en drie om een moeilijke vraag opnieuw te proberen. Deze tijden zijn een praktisch beginpunt. Pas ze aan als een onderwerp meer uitleg nodig heeft. Beantwoord aan het begin van je volgende sessie eerst een paar eerdere vragen, voordat je de aantekeningen opent.

Verander de opdracht zodra je een antwoord kent. Draai de driehoek, verander de getallen of vraag waarom de aanpak hier werkt. Geef bij een definitie ook een voorbeeld. Zo controleer je of je het idee kunt gebruiken wanneer de vraag er anders uitziet. Blijf je op hetzelfde begrip vastlopen, vraag je docent dan om uitleg voordat je meer kaarten maakt.

Welke gewoontes maken actief ophalen minder nuttig?

• Een kaart meteen omdraaien: zeg of schrijf eerst een antwoord, zodat je kunt controleren wat je zelf uit je geheugen hebt gehaald.
• Vage vragen gebruiken zoals ‘Pythagoras?’: vraag naar een voorwaarde, een vergelijking of een concrete berekening.
• Een antwoord goed rekenen omdat het bekend klinkt: vergelijk het met de punten die het antwoord moet bevatten.
• Alleen formulekaarten leren: voeg opgaven toe waarbij je zelf een aanpak moet kiezen en de berekening moet uitvoeren.

Met de flashcards van Graduo kun je jezelf vragen stellen over je lesstof. Controleer de antwoorden aan de hand van je aantekeningen, probeer elke vraag voordat je het antwoord toont en bepaal wanneer je de moeilijke kaarten weer gaat oefenen. Flashcards maken